|
Đề tài: Nghiên cứu xây dựng qui trình công nghệ sản xuất vắcxin dại trên nuôi cấy tế bào Vero ở quy mô phòng thí nghiệm
Thời gian thực hiện: 12 tháng (từ tháng 01/2009 đến tháng 12/2009)
Chủ nhiệm đề tài: TS. Đỗ Tuấn Đạt
Mục tiêu của đề tài:
1. Xây dựng được qui trình công nghệ ổn định sản xuất vắcxin dại trên nuôi cấy tế bào Vero ở qui mô phòng thí nghiệm.
2. Sản xuất được các loạt vắcxin dại có chất lượng đạt yêu cầu của Tổ chức Y tế thế giới và tương đương với các vắcxin cùng loại của nước ngoài như vắcxin Verorab của Aventis Pasteur.
Tính cấp thiết của đề tài:
Tại trên 100 nước và vùng lãnh thổ, dại là một bệnh gây dịch trên động vật. Bệnh dại ở chó là nguồn lây nhiễm chiếm đến 99% sang cho người và là nguy cơ đe dọa tính mạng trên 3,3 tỷ người, chủ yếu tại các nước châu Á và châu Phi. Cùng với chó nuôi tại nhà, nhiều giống thú ăn thịt và dơi cũng có thể làm lây truyền bệnh dại sang cho người. Khi đã có biểu hiện trên lâm sàng, phần lớn các ca bệnh dại đều tử vong. Tuy nhiên, các ca tử vong do bệnh dại còn ít được báo cáo tại một số nước có bệnh dại lưu hành đặc biệt ở nhóm tuổi nhỏ. Số ca tử vong hàng năm ước tính là 55.000 có thể là thấp hơn so với con số thực. Châu Á và châu Phi chiếm phần lớn các ca tử vong do bệnh dại. Tính riêng tại Ấn Độ, ước tính có khoảng 20.000 ca chết mỗi năm với tỷ lệ là 2/100.000 dân; tại châu Phi con số này cũng tương đương là 24.000 ca (hoặc 4 ca /100.000 dân).
Một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc kiểm soát một cách hiệu quả bệnh dại ở người là sử dụng các vắcxin có hiệu quả phòng bệnh cao. Vắcxin sản xuất trên mô thần kinh động vật đã được sử dụng trên 100 năm nay. Tuy nhiên, với việc cho ra đời và sử dụng vắcxin trên nuôi cấy tế bào đã làm giảm đáng kể số các trường hợp tử vong ở người trên toàn thế giới mà phần lớn là tại các nước mà bệnh dại trên chó vẫn còn lưu hành phổ biến. Một ví dụ điển hình nhất là tại Thái Lan, việc triển khai tiêm phòng vắcxin trên nuôi cấy tế bào cùng với việc giảm liều lượng tiêm bằng liệu trình tiêm trong da đã làm cho tỷ lệ mắc dại mới ở người giảm đến 80% trong vòng 15 năm. Các kết quả tương tự cũng được báo cáo tại nhiều nước khác khi vắcxin trên mô thần kinh được thay thế bằng vắcxin dại trên nuôi cấy tế bào. Do vậy việc nghiên cứu, phát triển, sản xuất và tiến tới đưa ra sử dụng rộng rãi vắcxin dại trên nuôi cấy tế bào là cần thiết, các nước cần sớm có các chiến lược để sử dụng và triển khai rộng khắp để tiêm phòng loại vắcxin tiên tiến và có hiệu quả cao này.
Tại Việt Nam, trong những năm 1991-1995, bệnh dại là vấn đề y tế nghiêm trọng gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, tính mạng và kinh tế của người dân. Bệnh xảy ra quanh năm, lưu hành ở hầu hết các tỉnh, thành phố trên cả nước. Theo thống kê chưa đầy đủ tại các Trung tâm Y tế dự phòng trên toàn quốc, trung bình mỗi năm có từ 300.000 đến gần 600.000 người bị súc vật cắn phải đi tiêm vắcxin phòng dại. Nếu tính một người tiêm vắcxin dại phí tổn 300.000 đồng (gồm tiền thuốc, công lao động, tiền đi lại…) thì trong năm 1995 cả nước tốn gần 100 tỷ đồng. Thêm vào đó, mỗi năm có trên dưới 500 người thiệt mạng do bệnh dại. Trước tình hình nghiêm trọng của bệnh dại, năm 1996, Chính phủ đã ban hành chỉ thị về việc tăng cường phòng chống bệnh dại và Bộ Y tế đã thành lập ban chỉ đạo Phòng chống bệnh dại Quốc gia.Theo thống kê của khoa Dịch tễ, Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, trong vòng 11 năm (từ 1996 đến 2006) vẫn có trên 6 triệu người được tiêm vắcxin phòng dại sau khi bị súc vật cắn với tỷ lệ tiêm phòng là 652,6 /100.000 dân vào năm 1996 và 670,8/100.000 dân vào năm 2006. Cũng trong 11 năm này có tổng số 1116 trường hợp người chết vì bệnh dại (0,35/100.000 dân vào năm 1996 và 0,09/100.000 dân vào năm 2006). Như vậy, số ca tử vong do bệnh dại vào năm 2006 đã giảm 81% so với năm 1995. Tuy nhiên, trong năm 2007, số ca tử vong do bệnh dại đã lại tăng lên đến trên 100 trường hợp.
Do vậy, bệnh dại hiện nay vẫn là một vấn đề của y tế công cộng tại Việt Nam. Sau khi ngừng cấp phép lưu hành vắcxin dại theo công nghệ cũ (vắcxin sản xuất trên não chuột ổ - vắcxin Fuenzalida) do các tai biến nghiêm trọng xảy ra do tiêm vắcxin này hiện toàn bộ các vắcxin phòng dại được sử dụng tại Việt Nam đều là các vắcxin nhập ngoại sản xuất theo công nghệ trên nuôi cấy tế bào trong đó chủ yếu là vắcxin Verorab của Hãng Aventis Pasteur. Giá thành của các vắcxin nhập ngoại này hiện còn rất cao (gần 800.000 đồng cho một liệu trình tiêm bắp và gần 300.000 đồng cho một liệu trình tiêm trong da) nên việc cần sớm có được vắcxin sản xuất trong nước với giá thành rẻ hơn và chất lượng tương đương là đòi hỏi đối với các nhà khoa học trong nước. Với kinh nghiệm trên 30 năm sản xuất và kiểm định chất lượng vắcxin dại sản xuất trên chuột ổ, đồng thời với những kinh nghiệm và thành công trong việc phát triển các vắcxin mới cùng với việc đã có được sự hợp tác và cung cấp chủng virút cũng như tế bào Vero sản xuất của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật và Dự phòng Hoa kỳ (CDC) và Tổ chức Y tế thế giới, VABIOTECH đưa ra các mục tiêu và nội dung trong nghiên cứu này để mong muốn sớm có được sản phẩm vắcxin dại trên nuôi cấy tế bào được sản xuất tại Việt Nam. Từ các kết quả của nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, hy vọng trong tương lai, công nghệ này sẽ được phát triển trên quy mô lớn hơn nhằm đáp ứng đủ nhu cầu phòng bệnh dại tại Việt Nam.
Với những lý do trên cho thấy việc nghiên cứu và phát triển vắcxin dại trên nuôi cấy tế bào tại Việt Nam là hết sức cần thiết và cấp bách nhằm sản xuất được vắcxin này trong nước đạt các tiêu chuẩn chất lượng, giảm giá thành và như vậy mới có thể đáp ứng được nhu cầu của nhân dân trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng đúng với mục tiêu của Chương trình cấp nhà nước “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ phục vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cộng đồng”.
|
